بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ (*)وَمَا أَدْرَاکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ (*)لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (*)تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ (*)سَلامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ (*) (سوره قدر – آیات ۱-۵) ما، آن (قرآن) را در شب قدر نازل کردیم و تو چه میدانی شب قدر چیست؟
شب قدر، از هزار ماه بهتر است، فرشتگان و روح در این شب به اذن پروردگار خود، برای تقدیر هر کاری نازل میشوند، آن شب انباشته از سلامت و برکت و رحمت، تا طلوع صبح است.
درباره سوره قدر، شب قدر، معنای قدر، تعیین شب قدر، تکالیف شب قدر و شیوههای بهرهجویی از این شب بزرگ و ارتباط با خداوند مهربان، مطالب قابل اهمیتی وجود دارد که ما خلاصه آن را مورد مطالعه قرار میدهیم.
ثواب قرائت
امام باقر (علیه السّلام) فرموده است: هر کس سوره انا انزلناه را با صدای بلند بخواند، مثل کسی خواهد بود که شمشیر به دوش گرفته و در راه خداوند جهاد میکند و هر کس آن را پنهان و آهسته بخواند، مانند کسی است که در راه خدا، به خون خود غلتیده است.۲
امام حسن عسگری (علیه السّلام) فرموده: فلا یفوتک احیاء لیله ثلاث و عشرین؛ اگر نتوانستی در شبهای دیگر احیا داشته باشی، سعی کن احیا و شبزندهداری شب بیستو سوم را از دست ندهی.
معنای شب قدر
چرا این شب، شب قدر نامیده شده، در آن چه اسراری نهفته و چه وقایع و حوادثی در آن رخ داده و رخ میدهد؟
مفسران قرآن کریم با استفاده از قرآن و احادیث پیشوایان معصوم(علیهمالسلام)، درباره نامگذاری این شب به شب قدر مطالب و دلایل زیادی آوردهاند که مهمترین و مناسبترین آنها بدین شرح است:
1- شب قدر، یعنی شب بزرگ و باعظمت، زیرا در قرآن کریم قدر به معنای منزلت و بزرگی خداوند عالم آمده همچنان که در این آیه میخوانیم: ما قدر وا… حق قدره۳ آنان عظمت خداوند را نشناختند و حبیش در کتاب وجوه القرآن لیله القدر را به لیله العظمه معنا کرده۴ رمز این بزرگی هم در خود سوره قدر بیان گردیده است آنجا که میفرماید: شب قدر، از هزار ماه بهتر است.
۲- شب باارزش و پرقیمت، جهت دیگری برای معنای قدر میتواند باشد، زیرا از یک سو در همین سوره میخوانیم: عبادت در این شب از عبادت در هزار ماه بهتر و باارزشتر است در فارسی هم میگوییم: قدر جوانی، قدر سلامت و نعمتی را که در اختیارداری، بدان.
۳ -قدر به معنای سختی معیشت نیز آمده، در قرآن کریم میخوانیم: و من قدر علیه رزقه فلینفق مما آتاه ا… هر کس گرفتار تنگی روزی و تنگدستی در زندگی شود، مقداری از آنچه را خداوند به او عطا کرده، در راه خدا انفاق نماید.
۴- طبق آیات متعدد قرآن کریم، قدر بهمعنای اندازهگیری، تقدیر و تنظیم امور آمده است. در آیهای میخوانیم: ما قرآن را در شب مبارکی نازل کردیم و ما همواره بیمدهنده بودهایم و در آن شب: فیها یفرق کل امر حکیم هر کاری، بر طبق حکمت خداوند، تعیین و تنظیم میگردد.
راغب اصفهانی، مینویسد: لیله القدر ای لیله قیضها لامور مخصوصه شب قدر، یعنی شبی که خداوند برای تنظیم و تعیین امور مخصوصی، آن را آماده و مقرر فرموده است.
طبق روایات فراوانی که وارد شده، در شب قدر سرنوشت افراد برای سال آینده، مانند: رزق و روزی، مرگ و میر، خوشی و ناخوشی و امور و حوادث دیگر زندگی، براساس استعدادها و لیاقتها، رقم میخورد و این تقدیر و تنظیم حکیمانه هم در انسان هیچگونه اجبار و سلب اختیاری بهوجود نمیآورد.
درباره تنظیم و تقدیر سرنوشت افراد در شب قدر برای سال آتی آنان، امام صادق (علیه السّلام) فرموده است: التقدیر فی لیله القدر تسعه عشر، والابرام فی لیله احدی و عشرین، والامضاء فی لیله ثلاث و عشرین تقدیر امور و سرنوشتها در شب نوزدهم، تحکیم آن در شب بیست و یکم و امضای آن در شب بیست و سوم صورت میگیرد.
آری، بهخاطر اهمیت شب قدر، ارزش و عظمت آن، نزول فرشتگان بیشمار آسمانی به زمین و سرنوشتسازی این شب الهی دهها روایت در کتابها و تفسیرهای شیعه و اهل سنت وارد شده است. در بیان پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله و سلّم) هم میخوانیم: من قام لیله القدر ایمانا و احتسابا، غفر له ما تقدم من ذنبه هر کس در شب قدر از روی ایمان و اخلاص، به قیام و عبادت ایستد، گناهان گذشته او، بخشیده و آمرزیده میشود.
کدام شب است؟
شب قدری که قرآن کریم، آن را بهتر از هزار ماه معرفی میکند، حدود ۱۰۰ حدیث، در کتابها و تفسیرهای شیعه و اهل سنت، درباره عظمت آن وارد شده، چه شبی میباشد؟
مجموع مطالبی که از قرآن کریم و احادیث شیعه و اهل سنت، در مورد تعیین شب قدر به دست میآید را در موارد زیر میتوان خلاصه نمود: ادامه مطالعه …













